Beeldtaal van het onbewuste

Gré de Regt

Tekenen als methode in de hulpverlening, toen ik erover hoorde  boeide het mij.

Tekenen kan ik niet, vond ik zelf altijd, maar als het verhelderend werkte of duidelijkheid gaf dan kan ik het misschien wel in mijn werk gaan gebruiken en ik ben dus gaan tekenen. Na verschillende workshops gevolgd te hebben bij de Elisabeth Kübler Ross Stichting in Nederland, waar ik ook veel over mezelf geleerd heb, daar hielpen de tekeningen bij, ik ben ook steeds beter gaan tekenen.

Het is mij nu ook duidelijk: ‘wat maakte dat ik niet kan (of kon) tekenen’.

Door zelf te ervaren dát, wat je onbewuste heeft getekend, door er n.a.v. vragen over te vertellen, wordt er in een  korte tijd veel duidelijk. Soms is het gelijk een oplossing voor iets, soms zegt het dat je nog meer tekeningen kunt maken om duidelijkheid te verkrijgen.  

In supervisie ben ik er ook mee gaan werken. Het goede van de methode vind ik dat degene die de tekening maakt,  n.a.v. de vragen die gesteld worden, haar/zijn eigen verhaal erbij gaat vertellen en zo zelf tot de ontdekking komt wat hetgeen getekend is, wil zeggen.

Als supervisor begeleid je dat proces. In supervisie creëer je een RUIMTE  waarin de supervisant zich veilig en vertrouwd voelt. Een tekening kun je ook zien als een RUIMTE en ja mag er a.h.w. door een raam naar binnen kijken, niet naar binnen gaan. Bij het maken en vertellen van een tekening werkt een supervisant op non-verbaal nivo.

 

Eindelijk jezelf kunnen zijn.

In supervisie (ook in andere situaties) kan het maken van een tekening heel verhelderend werken. Maak eens een tekening van een ervaring in een vakantie (meestal heeft dat te maken met hoe je je op dit moment voelt) of van een sprookje, iets wat je in je kindertijd heel erg aansprak of teken eens een appelboom  waarbij je zelf aan het appels plukken bent. Het is leuk om te doen en je hoeft er niet goed voor te kunnen tekenen. Dat is natuurlijk met alles wat je doet. Soms denk je “dat kan ik niet”, daar zit echter altijd de gedachte achter “ik moet het goed (of perfect) doen”,  maar is dat zo ? Je kunt iets  voor je plezier doen en dan maakt het resultaat niets uit. Ja, toch ? Enne ………dan kun je jezelf zijn.  

Dat is in allerlei situaties van groot belang, ook in je werk. Een professionele beroepshouding heeft hier van alles mee te maken. Supervisie, wordt tot nu toe vooral gegeven op opleidingen waar men werkt (of gaat werken) met mensen. Het is daar een verplicht onderdeel.  Door bezig te zijn met jezelf, je eigen functioneren, je attitude, kun je je (beroeps)houding ontwikkelen.  Het kan je helpen om inzicht in jezelf te krijgen en bewust te worden van je denken voelen en het daaruit voortkomend handelen.  

Door te gaan tekenen kunnen nieuwe gedachten en inzichten ontstaan. Je maakt een tekening en stelt aan jezelf vragen over wat er staat, hoe het is ontstaan en wat je erbij voelde. Sta jezelf ook op de tekening ?

Door er bij stil te staan, te bedenken wat er gebeurt in de tekening, kun je er over blijven fantaseren. Er komen dan gedachten uit het onbewuste naar vormen en dat geeft ruimte om te ontdekken wat je zelf nodig hebt. Dat wat je dan bedenkt is van jezelf en je kunt daar zelf mee aan het werk  Een tekening kan je steunen om inzicht te krijgen, om je eigen leven beter te begrijpen. Door naar een tekening te kijken,  te fantaseren, kun je  meer inzicht  krijgen in waar je mee bezig bent ?

Je kunt vragen aan jezelf stellen, het kan ook door een ander gedaan worden.  

Het is een heel prettige manier om duidelijkheid te krijgen over iets wat invloed heeft op van alles wat je doet in je leven. Bewust denk je dat  je het wel weet, maar het onbewuste in jezelf kan daar waardevolle dingen aan toevoegen. Door op deze manier bezig te gaan, door een tekening te maken kan er meer duidelijkheid ontstaan.

 

Wat maakt dat je als Supervisor vraagt om een tekening te maken

Hoe ga ik om met een tekening die door een supervisant gemaakt is ?

Wat maakt dat ik vraag of men een tekening wil maken ?

Waarbij kan het verhelderend werken ?

Wat is van belang bij het maken van een tekening ? 

Vertrouwdheid, veiligheid, respect en acceptatie is een voorwaarde om in supervisie met deze methode te kunnen werken. Verbaal kan een supervisant niet duidelijk aangeven of weet niet hoe men met situaties om kan gaan of hoe haar/zijn houding situaties beïnvloed. Dat kan een signaal zijn  om op non-verbaal nivo te gaan werken, b.v. met tekeningen.

 

Enkele voorbeelden, die er toe leiden om te vragen een tekening te maken:

  1. Jane is net stage gaan lopen, weet niet wat ze aan haar collega’s  heeft, kan zich niet  voorstellen hoe ze zich daarin zal gedragen, etc.
  2. Piet werkt in de zwakzinnige zorg en heeft moeite om contact te maken met een bewoner, die altijd net iets anders doet, dan hij wil .
  3. Anneke kan de deur achter haar werk niet dicht doen en heeft moeite om een professionele houding aan te nemen
  1. Johan vraagt zich af hoe hij het beste  kritiek kan geven. Als hij kritiek krijgt weet hij er niet mee om te gaan.

Dit zijn situaties die uitnodigen om er eens op een andere manier mee om te gaan. De non-verbale methode kan snel verhelderend werken, Dus vraag je  om “de situatie op het werk, waar men moeilijk mee om kan gaan” te tekenen. 

Dat kan heel goed symbolisch, dus  “maak eens een tekening van dieren in een bos, of bloemen of……. (iets wat aansluit bij de persoon zelf) “.

Een collega vertelde dat zij een leeg blad papier  aan de supervisant gaf met de opdracht erop te tekenen wat met het werk te maken had en wat met het privéleven van de supervisant.  Snel was duidelijk wat er speelde. 

Veel situaties lenen zich prima om te vragen of men een sprookje of verhaaltje wil tekenen toen men klein was en dat ’s avonds voor het naar bed gaan gelezen werd.
 

                                                                                              klein duimpje’

 

 

 

Twee sprookjes in één tekening

 

 

 

                                                         'de heks van roodkapje'

Deze tekening nodigde uit om te werken met vervolg opdrachten, die er toe leidde, dat er in korte tijd veel duidelijk werd

Deze methode ‘beeldtaal van het onbewuste’ is heel goed te gebruiken (als hulpmiddel) in supervisie. Het kan veel meer en sneller iets duidelijk maken dan er alleen maar over te praten. Naast de vele methoden die gehanteerd worden in supervisie is dit een waardevolle, die er aan toegevoegd kan worden.  Daarnaast kan gebruikt gemaakt worden van ontspanningsoefeningen en eventueel visualisaties. 

Voor een supervisor is het van belang om zich hierin te trainen, zodat men weet wat het met zichzelf doet.  

Wil je er mee aan de slag gaan, kijk op de website: www.zoek-jezelf.nl

Gré de Regt, agoog/supervisor geeft aan supervisoren een korte cursus, zodat zij de methode  ‘beeldtaal van het onbewuste’ in hun eigen sessies kunnen gebruiken. Er wordt gewerkt in kleine groepjes (min. 2 – max. 6 pers.)

Literatuur:   “Tekeningen; beeldtaal van het onbewuste” van Gregg M. Furth